HTTP (Hypertext transfer protocol) nudar protokolu ida ne’ebe www
utiliza, no nia definisaun mak nudar protokolu ida ne’ebe utiliza hodi asesu
entre kliente no servidor. Kliente no servidor halao ida – idak nia kna’ar hodi
simu no responde request ne’ebe mak
iha.
www (world wide web) hanesan fasilidade ne’ebe bai – bain utilija no
iha dezenvolvimentu ne’ebe lalais tamba ho fasilidade ida ne’e lalais tebes atu
simu informasaun ho formatu oi – oin (multimedia). Informasaun web rai iha
forma dokumentu ne’ebe temi iha pajina web (web page). Atu asesu ba www husi
komputador utilija programa web client ne’ebe hanaran web browser ka browser
deit. Tipu browser ne’ebe bai – bain utiliza hanaran net scapenavigation /
comunicator, internet explorer, moxila firefox, google chrome no seluk – seluk
tan.
Sistema informasaun nudar
kombinasaun ida husi elementus mak hanesan ema, hardware, software, rede komunikasaun no dadus ne’ebe serbisu
hamutuk hodi rekolia, prosesa, guarda no habelar informasaun atu suporta hodi
foti desijaun iha organijasaun ida nia laran. Nune’e mos
sistema informasaun nudar elementus ne’ebe mak serbisu hamutuk liu husi manual
ka bazeia ba komputador hodi rekolia dadus (input),
liu husi prosesamentu (proses), no hetan rejultadu diak (output) ne’ebe bele fo vantajen ba
prosesu ida hodi foti desijaun.
Ho teoria hirak ne’e hakerek nain foti rejumu ida katak sistema informasaun
hanesan sistema ida ne’ebe sempre iha relasaun husi elementu ida ba elementu
seluk ho objektivu atu hetan rejultadu liu husi prosesamentu ne’ebe mak los
hodi bele fo benefisiu ba ema ne’ebe mak asesu.
Informasaun hanesan dadus ne’ebe
klasifikadu ona no halo intrepretasaun atu utiliza ba prosesu foti desijaun
(Tata Sutarbi:29). Tamba ne’e relasaun ho kualidade informasaun tuir Tata
Sutarbi define katak kualidade husi informasaun ida (quality of information) depende ba buat tolu mak hanesan tuir mai
ne’e :
1. Lolo’os
(accurate) informasaun tenke livre
husi kulpa, lolo’os mos informasaun tenke iha nia interpretasaun klaru.
Informasaun tenke klaru tamba bai – bain informasaun husi nia hun ba to’o iha utilizador
bele iha posibilidade akontese no bele halo mudansa ba informasaun ne’ebe
refere.
2. Pontual
(timenline) informasaun ne’ebe to’o
ba publiku labele tarde.
3. Relevante
(relevance) informasaun ne’ebe refere
iha nia benefisiu ba nia utilizador sira.
Sistema sempre iha mudansa bebeik tuir
kontestu oinsa sistema ne’e nia utilijasaun. Exemplu hanesan solara panel ka solar system iha ne’ebe halibur hamutuk
no serbisu hamutuk hodi atinji obketivu ida ne’ebe hanesan, nune iha mos
sistema teknolojia informasaun bajeia ba komputador (Computer-Based Information System) ka CBIS nian ne’ebe bai-bain ita
identifika katak sistema teknolojia informasaun komputador ne’e nia lalaok mai
husi element sira hanesan input,
processing no output.
Liafuan sistema ne’e rasik mai husi lian
latina (systēma) no lian Gregu (sustēma) katak unity unidadi, ne’ebe kompostu husi komponente ka element ne’ebe
maka liga hamutuk atu hafasil lalaok informasaun, material ka energia.
Sistema katak element sira ne’ebe iha relasaun
ba malu no halibur hamutuk atu halo objetivu ruma, nune’e sistema mos iha nia
limitasaun no interakasaun ho ambiente ne’ebe sistema iha ba.
Mundo
tama ona ba era globalizasaun moderno no ita nia moris mos lao ba
oin, iha buat barak neebe ita senti katak tanba saida mak buat
hirak nee mosu. Liu-liu iha parte tecnolojia.
Tecnologia
muda buat barak , neebe mak iha mundo . hanesan uluk ita uza mesin
ketik deit neebe mak laiha progarmasaun, maibe agora iha komputador
neebe mak ita bele ketik no uza programasaun oin-oin , no ikus mai
ema matenek sira kria programasaun ida naran internet.Internet
VirtualBox aplikasaun ida nebe maka usa iha Sistema operativos ida nia laran,iha sistema
operativo nebe'e maka ita uza VirtualBox ita bele halo fali sistema operativo ida ou liu husi ida
iha virtualBox nia laran,
vantagem husi VirtualBox maka wainhira iha sistema operativo foun ita la precisa install iha ita
nia PC(NetBook),ex: iha sistema operativos versan foun hanesan
Linux(Ubuntu),MacOS,Windows nst...
ita so bele koko deit liu husi aplikasaun ne'e'
Iha ne'e hau hakarak fahe uitoan konaba oinsa uza VirtualBox iha Linux(ubuntu)
mai ita ba deit oinsa utiliza.
klik Applications -System tools-Oracle VM VirtualBox